Relationele zorg en Tubbe in het onderwijs!

Waarom is het zo belangrijk relationele zorg in het onderwijs op te nemen?  We vroegen het ook aan Veerle Baert – gerontoloog en docent Sociaal werk aan Arteveldehogeschool.

Veerle Baert: “Ik vind participatieve zorg ontzettend interessant. Het is in het licht van de vergrijzing belangrijk een echte langetermijnvisie te kunnen ontwikkelen rond ouderen en een moderne kijk te hebben op de richting waarin we moeten evolueren. We moeten een trend kunnen keren; we zien door de gedachtengang van vandaag jongeren – en dat is een Europese tendens – minder kiezen voor opleidingen sociaal werk. Laat staan voor het gerontologisch sociaal werk. Helemaal tegen de trend van de leeftijdspiramide in. Arbeidsvreugde van werknemers in de zorg kan een element zijn om dat terug op het juiste spoor te brengen. Niet alleen bewoners zijn gelukkiger in organisaties waarin relationele zorg wordt gehanteerd, ook medewerkers zijn tevredener. Dat is ook duidelijk zichtbaar in Tubbe huizen.

Vandaar het belang het in onderwijs mee te nemen?
Veerle Baert: “Dat klopt! Zowel in secundair als in hoger onderwijs. Het belangrijkste is dat een “het kan niet” in de hoofden verandert in “het kan wel”. Hoe vroeger we dat in traject kunnen aanpakken hoe beter. Als medewerkers op de werkvloer de gedachte genegen zijn opent dat deuren.

Zie je daar speciale uitdagingen om het duurzaam te verankeren?
Veerle Baert: De uitdagingen zijn er inderdaad. Binnen het secundair onderwijs moet dit een duidelijke plaats krijgen in het curriculum. Het blijft essentieel dat leerkrachten ook echt doordrongen zijn van het belang van dit thema. De uitdaging voor de zorgopleidingen in het hoger onderwijs zit in het overtuigen van de docenten zelf. De vrijheid is groter om een lespakket samen te stellen, en dat biedt eindeloze mogelijkheden, maar tegelijk ook wel uitdagingen. Ik ben grote voorstander van vernieuwende modellen zoals Tubbe. Het is een cruciale rol van het hoger onderwijs om daarin mee te denken. De docenten moeten vooral goed geïnformeerd worden over het verhaal rond participatieve en relationele zorg zodat ze het opnemen in hun lessen.Gedeeld leiderschap is daarbij eveneens van betekenis. Sociaal werk is geworteld in waarden als inclusie, gelijkheid en solidariteit. Participatie sluit daar direct op aan, omdat het draait om meedoen en gehoord worden.
De beschikbaarheid van de online module van Vives als betrouwbare reserveoptie is een pluspunt. De beschikbare e-learning is voor elke docent een sterke ondersteuning. Iets om te gebruiken tijdens de lessen, maar ook een tool om op terug te vallen waarvan je weet dat hij kwalitatief is.

Je zegt verschillende vakken? Dus ook  in verschillende opleidingen?
Veerle: Absoluut! Bij ons zit het verwerkt in de opleiding omdat participatie in het DNA zit van sociaal werk. Het is cruciaal om dat open te trekken naar alle zorg gerelateerde opleidingen: verpleegkunde, ergotherapie, enzoverder.

Als we spreken over opleidingen – kijken we dan ook richting stages?


Toch wel,” zegt Veerle; “Stages worden vaak beoordeeld door een docent en de begeleider van de organisatie. Waarom zou je geen bewoners van woonzorgcentra in de evaluaties van stages betrekken. Ze kunnen dat écht wel, doorbreek die vastgeroeste ideeën daar; het zijn op zijn mínst ervaringsdeskundigen. Die ervaringsdeskundigheid zou ik ook op de campus graag meer zien verschijnen. Lessen over ouderen kan je ook laten brengen door ouderen. Omgekeerd kunnen ouderen bij ons op de campus lessen volgen. Die intergenerationele contacten zijn goud waard.
Ik vertel het ook graag anekdotisch. Mijn zoon moest op het college elke week 1 uur verplicht vrijwilligerswerk doen in een woonzorgcentrum. Maar die community based learning deed hem wel anders naar ouderenzorg kijken. Laat studenten het veld opgaan. Formele evaluatie is niet altijd nodig. Maar laat jongeren ervan proeven. Daar komen mooie dingen uit. Als ik naar mezelf kijk: vrijwilligerswerk bracht mij 30 jaar geleden ook bij ouderenzorg. Door in een woonzorgcentrum enkele weken mee te draaien ging ik me er in verdiepen en later ook werken.

Een tip voor het beleid?
Heel zeker. Het welbevinden en je thuis voelen in een woonzorgcentrum is essentieel, zowel voor bewoners als voor het personeel. Blijf als beleid investeren in wonen en leven. Ouderdom is immers geen universele ervaring maar een individuele beleving.